De
Aviatrice
Zorgvuldig zilver-rood gestifte
lippen drukten nauwelijks merkbaar een soevereine geringschatting uit.
Antilope-ogen, waarin een vage melancholie woonde, namen het sjofele lokaaltje
vluchtig op.
De theorieklas dronk juist koffie en de docent zat verstopt achter de TV een
kabel in te pluggen.
De nieuwe leerling droeg een langmakende fluwelen groene jurk met V-hals. In haar stem klonk een veeg Amsterdams toen ze informeerde: "Zijn jullie eigenlijk al begonnen?" De docent kwam overeind. "Nee we zijn pas op de helft, het is nog pauze. We gaan kijken naar "Practical Piloting" van John King. Makkelijk te onthouden vuistregels als je ze opschrijft om uit je hoofd leren."
De vrouw produceerde een lach die het midden hield tussen het kraaien van een haan en het kakelen van een legkip.
"Mon dieu, dat vliegen was toch vrijetijdssport? Waarom zo moeilijk dan als het ook makkelijk kan?"
De docent zuchtte als iemand die een te hoge rekening krijgt gepresenteerd.
De cursiste beende met vieve schokjes op hoge hakken naar de enige lege stoel in het hoekje op de achterste rij - naast mij. Gealarmeerd greep ik naar mijn koffiebekertje doch voelde meteen dat dit reeds geledigd was. Haar gordijn kastanjebruin geverfde haren golfde door mijn nek.
"Als luchtvaart een sport is," voegde ik haar toe, "dan hoeven ze op de vliegmedische keuring in Soesterberg dus ook niet aan iedereen te vragen: doet u eigenlijk aan sport?"
Haar zwart omrande ogen keken me brutaal en verkennend aan. "Komen ze daar eigenlijk ook psychiatrische dingen van je weten?" fluisterde ze angstig. "Nou ikzelf heb verzwegen waar mijn gekte precies zit. Want ik betáál die lui om dat te ontdekken."
De docent had de videoband teruggedraaid en John King verscheen. "To find True Airspeed increase Indicated Airspeed with 1,5 to 2% per 1000 feet!"
"Sportvliegen is toch heel makkelijk?" vroeg de dame. Ze rook naar nachtcrème en keek me smekend aan. "To approximate density altitude add 1000 ft to the field elevation for each 8 centigrade above standard temperature," zei de TV. "Volgens insiders kan zelfs een chimpansee leren vliegen," antwoordde ik haar, "als je hem maar genoeg bananen geeft. En daarmee ben ik het volkomen òneens."
Onderwijl ging mijn andere oor uit: "And this rule-of-thumb says, maneuvering speed is about twice the stalling speed in clean configuration." Vies klonk het naast me: "Stalling speed? Wat zou dat zijn?" Met een blinkend gouden plastic haarklem bundelde ze haar herfstbruine watergolven tot een paardestaart, waarbij een oorschelp werd ontbloot geboetseerd van dezelfde soort fragiele gezwollenheid als haar lippen: een halve maan die haar gehoorgang in lag te wijzen. Ik fluisterde: "Heb je die oefening dan nog nooit gedaan waarbij je met vliegtuig en al naar beneden begint te storten wat je dan moet herstellen ná de piep??"
"Moet dat óók?!" schreeuwde ze. Op TV verscheen de formule waar de vuistregel op was gebaseerd:
Wortel uit loadfactor x VS = VA
Wortel uit 4x50 = 100 kts
"Ik weet niet beter dan dat ik ná de piep," vervolgde mijn buurvrouw verontwaardigd, "mijn naam en telefoonnummer in moet spreken."
"Niks ervan!" siste ik, "in het vervolg laat je de neus zakken en je geeft vol gas." "Maar mijn neus krult van verliefdheid juist omhoog!"
"Another rule-of-thumb!" vervolgde John King.
"Verliefd? Op wie?"
"Op mijn regisseur. Die heeft me hierheen gestuurd. Want in die film speel ik eerst een vrouwelijk vlieginstructrice en daarna..."
"Dynamic hydroplaning," klonk het onverwoestbaar, "begins at a speed which is nine times the square root of the tire pressure."
Mijn buurvrouw kreunde als tijdens een zenuwbehandeling en maakte het geluid van een kooi piepkuikens. Op het videoscherm stond:
9 x Wortel uit 36 psi = 54 kts.
"En mag je dan A2 halen of zelfs A1?" vroeg ik jaloers. "Mon Dieu!" bracht ze uit, met afkeer naar de monitor, "als het zo door gaat kom ik alleen maar bij de AA."
"A reciprocating engine will burn about a half pound of fuel per horse power per hour!" lachte John King, "so 100 HP x 65% = 65 HP and 65 HP x 0,5 lbs/hrs = 32,5 and 32,5 lbs/6 = 5,4 US Gallon per hour!"
De docent zette de video stop. "Nou mensen, dat vliegtuig gebruikt volgens deze vuistregel dus 5,4 US Gallon per uur. Alleen nu heb ik een probleem. We zijn de Noordzee overgevlogen en we staan in Engeland. Dus ik wil het weten in Imperial Gallon. Wie?"
Een jongen op de voorste rij die beroeps wilde worden riep onmiddellijk: "Máál nul komma acht drie drie." Als praktiserend waarzegger heb ik eens een blik in zijn handpalm mogen werpen en inderdaad gingen daar de huidgroeven op hun doel af als de condensatiestrepen van een airliner.
"Ja want als die tank vol zit," beaamde de theorieleraar, "zijn dat minder Imperial Gallons."
"Dat maakt toch geen tierelier verschil!" meende mijn buurvrouw. "Vol is vol." "Maar je moet er wel de Noordzee mee over!" zette de man haar aan het denken. "Tuurlijk maar in die film waarvoor ik hier ben doe ik dat dus óók. En om mijn leerling aan het schrikken te maken trek ik mijn stuur uit het dashboard en gooi het overboord."
De uitdrukking van plots oprispend maagzuur bij de docent ontdooide weer toen de vrouw als een klein meisje verderbabbelde. "Toen had iemand verklapt dat ik van plan was om die grap uit te halen en daarom gooit die leerling ook zijn stuur overboord om mij weer aan het schrikken te maken!"
Terwijl ik bestudeer hoe de docent onafgebroken één wenkbrauw omhoog houdt hoor ik aan haar rond klinkende stem dat ze glimlacht tijdens het praten.
"Ik schrik me rot want ik weet niet dat hij een reservestuur onder zijn stoel heeft liggen. In paniek trek ik de rubberboot uit het bagageruim en daarom zie ik niet hoe hij zijn reservestuur er al weer in zet. We storten nog niet neer maar de rubberboot begint zich toch per ongeluk in dat vliegtuig al op te blazen en drukt keihard tegen het stuur van mijn leerling. Daardoor komt het vliegtuig in een spiraalduik maar die leerling, bijna doodgedrukt, trekt nog een zakmes en laat de rubberboot weer leeglopen. We landen op zee en worden opgepikt als drenkelingen, trouwen, krijgen een zoon en die wordt piloot. Op een keer als zijn dienst erop zit vliegt hij mee terug als passagier en is dus dronken. Met zijn uniform nog aan, een zonnebril op, heen en weer tikkend met een blindenstok, loopt mijn zoon door het gangpad en roept voor de grap tegen de mensen dat hij even moet plassen. De passagiers krijgen hersenbloedingen en hartaanvallen en de luchtvaartmaatschappij stuurt hem met ontslag. Uit ballorigheid wordt hij stuntvlieger en op een keer vliegt hij onder een brug door waar toevallig juist een kabel onder is gespannen. Hij komt dus thuis met afgezaagde benen terwijl zijn mannelijkheid..."
"Ho ho au au!" riep de docent, de ogen dichtgeknepen en de handen voor de oren. "Die kabel snijdt mijn zoon dus precies door op de plek..." vervolgde de filmster, maar haar woorden gingen ten onder in gejoel. Een gevoelige jongen kotste op staande voet de gootsteen vol.
Deze vrouw was een sterretje, maar ontechnisch. Ze zou nooit leren welke kant je een volumeregelaar op moet draaien. Als ze de radio zacht wilde zetten verging je van het lawaai en als ze de kraan dicht wilde draaien spatte het water je om je oren. Maar haar sprankelende geest mocht onder geen beding worden beknot door John King.
Ik waagde het haar hand te pakken en wierp een ontroerde blik in haar toekomstige leven. Omfloerst en toch argeloos lag daar de zinnelijke bedding van haar levenslijn onder de lange rode nagels van haar omkrullende vingers.
"Zal ik jou eens vertellen wat hier staat?" vroeg ik getroffen. Ze knikte kort, achterdochtig maar geamuseerd. "Als jij trouwt met die regisseur dan word jij heel gelukkig." Haar ogen kregen een vochtige glans die zelfs in donker zichtbaar moest zijn.
"Je luchtvaartkennis is ruim voldoende voor deze film. Maar vuistregels zijn een knevel voor jouw ziel. Want vanuit je vuist kan jij je talent niet zaaien. Maar wel vanuit jouw geopende hand."
WIM HEINS