Kruisraket
op Dreef
Door de CTR Eindhoven naar vliegveld Budel technisch beschreven.
(De menselijk leesbare versie van dit verhaal heet Kruisraket op Drift).
Onlangs heb ik luchtvaartmaatschappijtje gespeeld. Dorpsgenote Sandra beschikte volgens mijn administratie over maar liefst 200 Air Miles. Genoeg om gratis mee te mogen op een verkenningsvlucht naar Budel.
Budel is een regulier internationaal vliegveld vlakbij de Belgische grens, met een verharde baan van 930 meter, opgericht in 1970 en geëxploiteerd door een particulier: het familiebedrijf van Fransen, die zichzelf betitelt als 'rooie liberaal'. Vandaar dat er in de VFR-gids voor Budel/Weert nooit RLD-landingsgelden worden vastgesteld, want dat doen ze zelf.
Kleine zakenluchtvaart, recreatie-, politie-, milieuvluchten en bosbrandcontroles zorgen per jaar voor zo'n 100.000 vliegbewegingen.
Ik wilde het traject EHLE-EHBD, via de Eindhoven CTR, vorige maand al (voor het eerst) afleggen. Maar toen kon Sandra niet mee. Ik zag die dag trouwens op Teletekst pagina 707 goede gronden om de trip te cancelen: veel wind en slechts 8 km zicht. Gisteren kon ze wčl. Alleen de meteorologische condities waren exact eender als vorige maand. Thans drong tot me door dat het hier zichtweersomstandigheden betrof. De weersvoorspelling lijkt soms net een kristallen bol waaruit je de toekomst leest die je verlangt.
Op het nieuw aangelegde platform stond de ouwe trouwe PH-LEH, een oude Piper Warrior II. Er lag een rug van 1025 mb en de bijbehorende dampigheid onttrok de PTT-toren van Lelystad-haven (10 km ver) geheel aan het oog. Sandra ging al aan boord en begon: "Hoort er ook een metertje daar in dat lege gat?" "Nou op die plek monteren ze vaak de tweede aanwijzer voor radiobakens," zocht ik naar woorden, "die werken op grond van radialen."
Ik controleerde de kleppen en kon de ezelsbrug van les 1 nog altijd niet mijn hoofd uit jagen: OB damesverband - check Overbrenging en Bevestiging.
"Wat zíjn radialen?" vroeg ze door. "Dat zijn de stralen van een zon lievekind. We kunnen er allemaal ééntje kiezen in het leven om op koers te blijven..."
Ik zei maar niet dat er richting Budel geen geschikte VOR-bakens voorhanden zijn en dat we de NDB's stomweg niet konden gebruiken bij gebrek aan een ADF in deze machine en dat het mede daarom een verkenningsvlucht zou worden.
Er tufte een helse machine naderbij die op het platform een vette bloedrode band voor de parkeerplaatsen wilde neerklodderen.
"Wij gaan net weg hoor!" suste ik de uitvoerder.
"Waarom zit die rand zo hoog?" wees Sandra op het dashboard.
Ik pakte voor haar een kussen uit het bagageruim, om op te zitten.
"Moet ik daar mijn voeten op houden?" wees ze op de pedalen.
"En moet ik daarmee sturen?"
We taxieden naar de pomp.
"Rijdt dit vliegtuig over de grond op de kracht van die propeller??" riep ze, "wat leuk!"
Na de brandstofinname konden we niet vertrekken omdat de vliegtuigsleutels nog in de tankautomaat zaten en toen mijn assistente die eruit had gehaald konden we ook niet weg omdat we anders met de vleugel het gebouwtje hadden neergemaaid zodat ik de Piper Warrior eerst achteruit moest duwen.
Op 1000 voet zag ik het Veluwemeer en daarachter ontelbare watten. Ik verliet de frequentie en draaide het storende gereutel van deze com-set weg om Sandra's oren te sparen.
Er waren drie vliegkaarten aan boord: The Netherlands 1:250.000 (uitgevouwen passend in een widebody) part North & part South, door de Rijksluchtvaartdienst in 1994 bij velen in het verkeerde keelgat gestoken (vol fouten o.a. de schaal, NDB's stonden erop met onzichtbare inkt; dus werd het volgend jaar weer afgeschaft), en daarnaast de aloude Low Countries kaart 1:500.000, waarop je de bestaande NM-lineaaltjes kunt gebruiken voor het opmeten van je track. Ik hanteerde hem thans effectief om de Ermelose Heide waar te nemen, want dat natuurverschijnsel was op die andere kaart al uitgestorven (ook watertorens waren geschrapt).
Reeds eerder dan verwacht was ik mijn track geheel bijster. Het stadje Putten werd overstelpt door groen en leek dus een bos. De westelijke Veluwezoom onttrok zich volstrekt aan mijn zicht omdat ik er pal boven vloog zoals je de stationsklok ook niet ziet wanneer je eronder staat. Ik moest en zou buiten de Soesterberg en Deelen CTR's blijven en wilde me niet verlaten op het vliegen van een heading. Op zoek naar markant landschapsschoon centrifugeerde ik orbits en achten, die ik moest coördineren op mijn gevoel want de bocht/slip-indicator was eruit gesloopt. Nu werkt mijn intuďtie in zoverre gaaf dat ik het direct voel als een passagier stil en star voor zich uit gaat kijken en ook nog haar plastic tasje volkotst. Dan voel ik me: niet smooth vliegend en důs schůldig!
"Ach dat bumpy hogedruk gebied maakt je ziek!"
"Omdat je zo ronddraait."
"Het is veel te turbulent. We gaan terug! Due to sick passenger."
Haar mond schoot in een lach, haar ogen werden groot en ze zweeg afwijzend.
Gelige akkers en talloos groen in bonte gradaties gingen ver voor de horizon in kleurloze vaagheid teloor. Ik ontdekte onder ons de driehoek west van Putten: autoweg-spoor-hoogspanning. De laatste volgde ik en bereikte het Voorthuizer meer. High- en railways leidden nu weer herkenbaar de nevel in en die volgde ik op goed geluk zodat we weldra conform de kaartkoers een niet mis te verstane, ordelijk bij elkaar geharkte massa gebouwen bereikten: ik noteerde de ATO voor Ede.
Hoogspanningsmasten regen zich volgens afspraak aaneen, wouden lagen betrouwbaar op hun plaats en de River Rhine doemde op. Het gevoel alles onder controle te hebben verleidde me de aandacht wat te laten verslappen maar mijn realiteitsbesef was op de proef gesteld. Genieten van het uitzicht liet ik over aan de passagier, die haar spuugzak nog vasthield. We volgden de Waal, een wellustige diva kronkelend als een aal, met gedurfde Betuwelijnen, zich behaagziek uitstrekkend door het nevelige land.
Even een zijsprong: onlangs heb ik Eindhoven Tower gebeld, over hun CTR die met Volkel en De Peel een Siamese drieling vormt.
"Als je de Eindhoven CTR kruist langs de spoorlijn Boxtel-Weert moet je dan voor dat hele kleine hoekje Peel-CTR ook nog die Tower oproepen?"
Er klonk een geestdriftige schaterlach uit de toren.
"Nee de Peel dat is vergane glorie. Daar zitten nou die geleide pijpen. Het staat nog wel op de kaart. Beschouw die zuidelijke hoek maar als Eindhoven CTR en in het grootste stuk langs de Volkel CTR houd je contact met toren van Volkel."
"Maar als je nou van de Eindhoven CTR naar die van Volkel wil moet je dan wčl overschakelen naar de Volkel Tower?"
"Nou als jullie de Volkel CTR alleen schampen bv. op het lijntje Geldrop, Helmond, Zuid-Willemsvaart naar Den Bosch, dan coördineer ik wel met Volkel dat jullie bij mij op de frequentie blijven en dan zeg ěk wel 'maintain this frequency, report leaving'. Plus wij geven jullie altijd een transpondercode op. Volkel Radar ziet jullie dan vliegen. Snappie?"
"En als je vanaf Eindhoven dwars door de Volkel CTR naar het noorden wil?" "Dŕn zeggen wij wel switch nu naar Volkel."
"En als je vanuit Volkel een stuk Eindhoven CTR meepakt?"
"Dan gaat het vaak zo: Volkel Tower meldt dat aan Volkel Radar en dan zegt Volkel Radar weer tegen mij luister es, transpondercode huppeldepup pakt een stuk mee van jullie CTR. En dan zeg ik: allez. Dat wordt allemaal gecoördineerd via intercoms. Dus als jullie bij één van beide op de frequentie zitten dan komt het altijd goed."
"Is de ATZ alleen in het weekend heilig?"
"Ja want als wij open zijn dan geldt er geen ATZ. Maar in het weekend kan het zijn dat jullie weliswaar buiten de ATZ vliegen maar ěn de CTR. En daarvoor moet je toch eerst toestemming vragen aan Dutch Mil Info. Want in het weekend kunnen wij om de haverklap opengaan voor ons militaire 334 Transport Squadron. Bovendien hebben we 's morgens en 's middags bloktijden voor commerciële vluchten. En als jullie Dutch Mil Info dan niet hebben geďnformeerd worden wij erdoor verrast dat jullie er in één keer toch in zitten! Snappie?"
"Als je over de CTR heen vliegt heb je geen toestemming nodig zeker?" "Officieel niet nee maar ik zou toch oproepen want wij hebben IFR startend verkeer en dat klimt naar FL 100, 200... Het is altijd goed om met iemand in verbinding te staan, snappie?"
Ik dankte de torenleider hartelijk voor diens aandacht en tijd. Zijn welwillendheid deed me goed want ik vind het kruisen van een CTR spannend.
De
Piper Warrior PH-LEH boog inmiddels zuidwaarts en verliet bij Zaltbommel de
Waal. De twee helften van de kolossale hangbrug, vanaf beide oevers in aanbouw,
hadden zich nog net niet met elkaar verenigd. Het gewapend beton keek honend
neer op de St. Maartenkerktoren met zijn stille, vastberaden uitademing van
eeuwen gotiek.
Ik riep Eindhoven Tower vast op. In zijn klaring voor het kruisen van de CTR zei de verkeersleider: "And report the airport." Ik zei in de readback "will report... Eindhoven" omdat ik even niet wist of de 'airport' zelf helder in zicht zou zijn. De opgegeven QNH wou ik in de hoogtemeter zetten. Maar omdat die alleen een subscale had voor inches kwikdruk, gingen de millibars er natuurlijk niet in. Mijn assistente moest een conversietabel doorzoeken. De opgedragen SSR-code paste wčl in de transponder dus bevatte niet het ongebruikte cijfer negen, waarmee ze je soms testen/plagen op R/T-examens. Ik zette de transponder van off op alt. Het oranje lampje (radarcontact) begon pas te flikkeren toen hij warm was, omdat ik was vergeten hem tijdig op standby te draaien. Heerlijk, foutjes ontgaan een passagier.
Met majesteit strekte Eindhoven Airport zich uit. Waarom is zoiets een prettig gezicht? Ik moest een orbit over left maken om landend verkeer langs te laten. "Pappa Echo Hotel, maintain over the city of Eindhoven 1200 feet." Gecontroleerd vliegen voelt anders dan in vogelvrij gebied. Als ik in de CTR beneden de vereiste hoogte zak dan krijg ik meteen het gevoel dat er autoriteiten hun wenkbrauwen fronsen (al onze vliegtuigen hebben mode C op de transponder die je hoogte doorgeeft) en dat ze dan met een grote rode ballpoint bij mijn vliegtuig een streep zetten in het zwerk.
Toen we 'along the railway' de CTR verlieten zag ik dat de baan van Budel al uitnodigend was uitgerold. Pal over de Belgische grens ligt de militaire basis Kleine Brogel. Straaljagers buitelen tijdens de nadering op 1700 voet over. Ultralights naderen Budel zelf op 300 voet AAL. Daarom dient de approach van het algemene verkeer plaats te vinden op 1000 voet AAL en dat is daar 1114 voet MSL.
Gejaagd greep ik door de papieren in mijn map om de visual approachkaart boven te leggen. We zaten in een zwenking. "Nee Wim!" zei Sandra gedempt alsof er mensen sliepen. Dit was geen dialoogzin uit onze normale conversatie, maar ook geen monoloog. Het was een fluistering van intuďtie, omdat zij nervositeit bespeurde. Ik wist dat ze zich niet met het vliegen bemoeide maar met mij! Ik greep de approachkaart van onder mijn stoel. Haar woorden hadden geklonken op een zieleniveau waar ik geen verbaal antwoord hoefde te geven. Het was een niveau waarop ik slechts voor haar smolt, zoals honing op de tong!
We streken over gele zandheuvels vol militaire bandensporen gelardeerd met groene pollen bomen.
Toen
we op Budel de deur openden overviel me de machtige stilte van woeste, ongerepte
natuur; de rust en beslotenheid van een groen omzoomde oase. Het
horeca-etablissement was gesloten. Maar in het havengebouwtje deed een
functionaris trouw dienst. De landing kostte f.35,= inclusief onbeperkt
automatenkoffie, goddank! Ik vroeg waarom er bovenop de verkeerstoren een paal
stond met een karrewiel. Vormde dit zo'n passende locatie voor een
ooievaarsnest? Nee het was de antenne van een VHF direction finder. Op een grote
display stond "200": de QDM (magnetische koers) te sturen naar het
veld toe, door het laatste vliegtuig waarmee radiocontact was onderhouden: onze
PH-LEH dus.
Op het gras dronk ik bekertjes pep uit de automaat, maar Sandra had haar eigen thermosfles gezuiverd water. De bosgeuren en de idyllische rust schonken me de illusie hier te blijven. Sandra mijmerde: "Als de hemel van de aarde houdt waarom komt hij dan niet naar ons toe?" "Helaas!" riep ik uit, "we moeten kosten noch moeite sparen om er zelf heen te gaan."
We stapten aan boord. Strobelight en elektrische fuelpump maakten een versleten geluid doch werkten correct. Mijn assistente pakte eerst de heupgordel van míjn stoel en gaf hem terug met de woorden: "O die is van jou, schat." Ze draaide zich om voor de schoudergordel. Ik dacht: "Verdomd, ze heeft een absence. Duizend valwinden! Ze heeft een slip of the tongue." Ik liet het passeren en riskeerde niet dat we allebei luchtziek zouden worden als ik eveneens 'schat' ging zeggen.
Op de terugweg volgde ik de Waal tot de hoogspanning van Centrale Dodewaard en boog daar naar heading 350. Een geoliede vlucht van één uur: stabiel op koers, een kalme atmosfeer, de neus op de horizon en die schat genietend naast me. Nee echt, ik vind de Warrior een prima strijder.
WIM HEINS